Kościół w Iwcu

Niewątpliwie bardzo ciekawe są dzieje parafii w Iwcu. Kościół w Iwcu wybudowany został przez ewangelików pod koniec XIX wieku. Jak donosi Wacław Kozłowski w jednej ze swoich książek, powstanie wspólnoty ewangelickiej w Iwcu finansowo wpierało stowarzyszenie Gustawa Adolfa, którego celem było promowanie protestantyzmu w połączeniu z agitacją proniemiecką.

Kościół z czerwonej cegły w Iwcu zbudowany został w stylu neogotyckim. Jest to kościół jednonawowy, który do 1985 r. nie posiadał prezbiterium. Z protokołów wizytacyjnych wynika, że świątynia „jest pochodzenia poewangelickiego wyznania augsburskoreformowanego zbudowany pod koniec XIX wieku (1885 – 95 r. )” .

Kościół powstał dla potrzeb zamieszkujących Iwiec i okolice Niemców, którzy w przeważającej części byli ewangelikami.

Po zakończeniu II wojny światowej, władze komunistyczne chciały świątynię rozebrać dla pozyskania cegły do odbudowy stolicy. Ówczesny sołtys Iwca Antoni Chechła wraz z kilkoma mieszkańcami uchronił kościół od rozbiórki. 25 października 1945 r. Kuria Biskupia zezwala na poświęcenie kościoła pw. Matki Boskiej Różańcowej w Iwcu, tym samym zezwala katolikom na sprawowanie sakramentów świętych.

W 1984 r. wybudowano plebanię z domem gospodarczym, rok później dobudowano prezbiterium i nową zakrystię. Jednocześnie wyremontowano wnętrze kościoła, m.in. drewniany chór, charakterystyczny dla budowli ewangelickich, który rozciąga się przez całą długość świątyni. W kościele znajdują się też organy. Oryginalne zostały zamówione przez niemieckich ewangelików w 1895 r. , opatrzone tabliczką "Orgelbau Anstalt A. Terletzki, Jnh. Ed. Wittek, Elbing". Traktura gry i registrów mechaniczna, posiadają 9 głosów.

W świątyni od lutego 2011 roku znajdują się relikwie Błogosławionej Matki Teresy z Kalkuty. Kościół rzymsko-katolickiej parafii MB Różańcowej w Iwcu wraz z „pastrówką” ujęty jest w ewidencji dóbr kultury i objętych ochroną konserwatorską.

wiatynia w Iwcu fot. M. MusielakWejcie do Kocioa w Iwcu fot. M. MusielakXIX w. Koci w Iwcu fot. M. Musielak

Kapliczka Matki Boskiej Racowej przy kostnicy fot. M. MusielakObejcie Kocioa w Iwcu fot. M. MusielakOtarz w Kociele w Iwcu fot. M. Musielak

 

Kościół w Cekcynie

Kościół parafialny p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego w Cekcynie położony jest na wzgórzu, zbudowany w 1869 r. w stylu neogotyckim. Murowany z palonej cegły, nieotynkowany z 50-cio metrową wieżą murowaną z cegły, aż do samego wierzchołka. Na wieży umieszczono dzwony. Kościół jednonawowy, bez kaplic, posiada dwie kruchty i zachrystię. W tylnej części kościoła znajduje się chór muzyczny z 1870 roku, zbudowany w stylu romańskim z 15-głosowymi organami. Kościół Parafialny w Cekcynie wraz z plebanią, ogrodzeniem i terenem przykościelnym z drzewostanem wpisany do rejestru zabytków w 1999 roku.

Lokalizacja: ul. Wczasowa 12, 89-511 Cekcyn GPS N 53º34'23'' E 18º00'51''

Kościół w Cekcynie Kościół neogotycki

 

Kościół w Zdrojach

 Inicjatorem powstania parafii i budowy świątyni w Zdrojach był śliwicki proboszcz ks. Stanisław Sychowski.  Od jesieni 1913 roku rozpoczął zbiórkę funduszy na ten cel. Przez dwa lata na ten cel zebrał kwotę 12 tys. marek, których ofiarodawcami byli mieszkańcy Zdrojów i wsi Pruskie, ale także kapłani diecezji chełmińskiej. Czas trwającej I wojny światowej był nieprzyjający inwestycji, jednak po dwóch latach starań 2 września 2015 roku władze pruskie wydały zgodę na budowę świątyni. 9 lipca 2016 roku, po wsparciu licznch dobroczyńców i uzbieraniu 20 tys. marek położono kamień węgielny pod budowę kościoła. Poświęcenia świątyni dokonał ks. oficjał Stanisław Dzięgielewski w lipcu 1918 roku, a ostateczne prace zakończono na początku 1919 r. Kościół otrzymał wezwanie św. MateuszaApostoła i Ewangelisty, na cześć najbardziej szczodrego darczyńcy, ks. Mateusza Splonkowskiego.
Kościół ma 30 m długości i 11 m szerokości i jest jednonawowy. Posiada wieżę o wysokości 38 mestrów nawiązującą do stylu barokowego. W 1924 roku zamontowano organy wykonane przez niemiecką firmę E.F.Walker Ludwigsburg-Wurtt. Parafię utworzono 1 kwietnia 1924 r. na mocy dekretu ordynariusza siecezji chełmińskiej  bpaAugustyna Rosentretera. Nową parafię wydzielono z czterech dotychczasowych wpólnot: parafii Śliwice ( Zdroje, Smolarnia, Gajdówko, Ludwichowo, Trzebciny i Wielkie Gacno), parafii Cekcyn (Zielonka i Szklana Huta), parafii Drzycim ( Suchom, Wymysłowo) oraz parafii Osie (Pruskie).

Oprócz Kościoła na wzgórzu cmentarnym znajdowała się kapliczjka Matki Boskiej z 1925 roku, a pamiątką po epidemii cholery z 1849 roku była połączona z kościołem kapilica św. Rocha.

W l. 1930-1952 proboszczem parafii Zdroje był ks. Jerzy Rahmel, który rozpoczął budowę nowej plebanii. W 1934 r. w ołtarzu głównym świątyni wmurowano relikwie św. Mateusza. Proboszcz Rahmel zapisał się w dziejach parafii jako obrońca polskości, niejednokrotnie narażając się za publiczne potępianie działań okupantów. Przez cały okres okupacji nie podporządkował się zakazowi używania jeżyka polskiego,a najbardziej narażał się ukrywając przed Niemcami poszukiwanych Polaków.

Podczas okupacji hitlerowcy skonfiskowali dzwony, jeden odlany w 1916, drugi w 1928. Zniszczono sztandary Katolickiego Stowarzyszenia Mlodzieży oraz Towarzystwa Powstańców
i Wojaków, na szczęście kielichy z monstrancją udało sie ukryć w wyrwie piasku przy pobliskich źródłach. Kościół w Zdrojach podczas walk. które miały miejsce 13 lutego 1945 r., został trafiony przez pociski artyleryjskie, które uszkodzily dach, mury, okna i organy.

Kolejny proboszcz parafii - ks. Mieczysław Manikowski podczas swojej pracy podjął szereg inicjatyw religijnych i gospodarczych: uporządkował cmentarz, zastęując drewniane ogrodzenie siatką metalową, a teren cmentarza podzielił na alejki. Przeprowadził kapitalny remont organów, kaplicy św. Rocha, malowanie kościoła, naprawę dachu kaplicy cmentarnej oraz plebanii. Kolejny proboszcz ks. Roman Benkowski zbudował salkę katechetyczną z budynkiem gospodarczym i garażem. Przeprowadził remont kościoła. W 1981 r., aby zapobiec oswaniu sie murów świątyni, zabezpieczono je stalowymi wzmocnieniami. Ksiądz Benkowski zainicjował również budowę utwardzonej drogi na cmentarz parafialny.

/ źródło: "Kapliczki i krzyże przydrożne w Gminie Cekcyn" - wyd. .II rozszerzone, Cekcyn, 2014